Bedankt voor dit bezoek. Viruswaarheid gaat door als Voorwaarheid!

Statenloosheid: Hoe zit dat?

Ervaring van een geëmigreerde Nederlander

 

In het verzet gaan veel ideeën de ronde om uit het Nederlandse systeem te ontsnappen en jezelf “autonoom” of “soeverein” te maken. Ondanks dat deze ideeën op papier leuk klinken, zijn er toch veel zaken waar je op moet letten. Je kan anders in de problemen komen. In deze artikelenserie willen we ingaan op de mogelijkheden om Nederland te verlaten of om uit het Nederlandse systeem te kunnen ontsnappen. Dit artikel zal vooral ingaan op de vormen van emigratie en waar je hierbij op moet letten. De benadering is vooral vanuit praktisch oogpunt geschreven en is geen juridisch advies.

 

Nationaliteit, verblijfsstatus en fiscaal inwonerschap

Ten eerste moeten we enkele zaken van elkaar onderscheiden. Allereerst hebben we het staatsburgerschap of nationaliteit. Iedere wereldburger heeft het recht op ten minste één nationaliteit, die meestal wordt geërfd van zijn/haar ouders of wordt verleend op basis van de geboorteplaats. In de meeste landen waaronder Nederland is het eerste van toepassing, terwijl het tweede van toepassing is in bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Een staatsburger van een bepaald land kan in principe een paspoort aanvragen van dat land en daarmee naar andere landen reizen of emigreren. Een nationaliteit kan in de meeste landen ook worden opgegeven. Dit mag echter alleen als je ook een andere nationaliteit bezit of direct een andere aanneemt (naturalisatie). Als je slechts één nationaliteit hebt en geen nieuwe aanneemt, kan je deze dus niet kwijtraken.

Daarnaast hebben we de verblijfsstatus. Dit gaat om het land waar je woont. Als Nederlander kan je in Nederland wonen, maar mag je ook naar een ander land verhuizen. Je meldt je in dat geval af bij je gemeente en meld je aan in de plaatselijke gemeente in het buitenland. Je bent dan niet langer inwoner of ingezetene van Nederland, maar inwoner van het andere land. Binnen de EU is aanmelding verplicht als je van plan bent om minstens drie maanden in dat land te verblijven. Een visum of werkvergunning heb je als EU-burger niet nodig. In landen als Zwitserland of het Verenigd Koninkrijk is dat wel noodzakelijk. Toeristen vormen een aparte categorie, die hebben geen visum nodig.

Tot slot hebben we het fiscaal inwonerschap. Dit regelt in welk land jij belasting moet betalen, bijvoorbeeld op je inkomen, vermogen, winst op kapitaal en dividenden. Fiscaal inwonerschap hoort in beginsel bij het land waar je werkt of anders in het land waar je woont. Alle Nederlanders die in Nederland wonen zijn principe daar belastingplichtig, tenzij ze bijvoorbeeld een vaste baan hebben in Duitsland of België. In dat geval ben je ook verplicht om een Duitse of Belgische zorgverzekering te nemen en moet je bijdragen aan het sociale stelsel. ZZP’ers die in Nederland wonen maar vooral in het buitenland opdrachten aannemen (en deze bijvoorbeeld vanuit huis uitvoeren) zijn wel gewoon belastingplichtig in Nederland. Het fiscaal inwonerschap staat in ieder geval dus los van de nationaliteit.

 

Hoe kan ik van mijn Nederlandse nationaliteit afkomen ?

Dit zal voor vrijwel de meeste Nederlanders onmogelijk zijn.

Er zijn wel wat mogelijkheden: 

Als je een dubbele nationaliteit hebt kan je je Nederlandse opgeven. 

Een andere mogelijkheid is wanneer je bijvoorbeeld lang genoeg in een ander land hebt gewoond (meestal minstens 5 jaar). Je moet dan wel aan voorwaarden voldoen (zoals voldoende beheersing van de plaatselijke taal) om de plaatselijke nationaliteit aan te kunnen vragen. Vervolgens kan je de Nederlandse nationaliteit dan opgeven. 

Soms is het opgeven van je Nederlandse nationaliteit dan zelfs verplicht. Ook kan Nederland je nationaliteit intrekken bij het aannemen van een nieuwe nationaliteit. 

Een volgende mogelijkheid is dat je de nationaliteit probeert aan te vragen van voorouders die niet de Nederlandse nationaliteit hebben (maar een andere).

Wanneer genoemde mogelijkheden voor jou als Nederlander niet van toepassing zijn, is het opgeven van de Nederlandse nationaliteit dus niet mogelijk. Echter is het ook belangrijk je te realiseren dat het Nederlandse paspoort internationaal grote status heeft. Het zal dus niet snel van meerwaarde zijn om deze in te ruilen voor een paspoort van een ander land.

 

Ik meld mij af maar emigreer niet.

Dit is ten zeerste af te raden! Je wordt dan een ‘spookburger’ of een Nederlander zonder vaste woon-of verblijfplaats. Iedereen die in Nederland woont dient zich verplicht bij de plaatselijke gemeente aan te melden. Wanneer je je afmeldt zonder daadwerkelijk te emigreren, zal je op een gegeven moment in de problemen kunnen komen. Je gemeente, de belastingdienst, je bank, je zorgverzekering en mogelijk meer instanties zullen na verloop van tijd willen weten wat precies jouw adres is. Na enkele maanden spookburgerschap zal de gemeente jou weer gedwongen kunnen opnemen in de gemeentelijke basisadministratie. Je zal met terugwerkende kracht alsnog  je belastingen en verzekeringen moeten betalen.

 

Nog een manier om uit het Nederlandse systeem te stappen?

Het is toch wel degelijk mogelijk om je af te melden zonder je ergens anders weer aan te melden. En dat kan geheel legaal. Je wordt dan een ‘perpetual traveller’, of in het Nederlands, een eeuwige reiziger. Je zal dan vooral op toeristenvisa de wereld rondreizen en overal waar je komt slechts kort verblijven. Je zal leven als een “digitale nomade”. Vaak zal je als ZZP’er op je laptop werken en tijdens het reizen je geld verdienen voor levensonderhoud. 

Ondanks dat het idee van een nomadenbestaan al erg oud is, is dit in de moderne tijd vooral doorontwikkeld door enkele initiatieven zoals de Duitse Staatenlos-community. Daar helpen gelijkgezinden elkaar door onder andere het uitwisselen van informatie en tips. Wij zullen ons in de toekomst ook meer bezighouden met dit initiatief en zullen handige tips delen die ook voor Nederlanders grotendeels van toepassing zullen zijn.

Het perpetual-traveller-bestaan biedt zowel voor- als nadelen:

  • Aangezien je nergens woont en nergens een vaste baan hebt, ben je nergens meer belastingplichtig. Over je inkomen betaal je dus geen belasting meer en je hoeft ook nergens belastingaangifte te doen. Andere belastingen zoals vermogensbelasting, winstbelasting, dividendbelasting hoef je ook niet meer te betalen.  Dit laatste is praktisch lastiger te regelen als je van een broker of bank gebruikt maakt.
  • Je hoeft ook niet meer verplicht een zorgverzekering te hebben. Echter als je toch zorg nodig hebt moet je natuurlijk wel de rekening zelf betalen. Het zal misschien lastig kunnen worden een zorgverzekering te vinden die jou wil dekken zonder vaste woon- of verblijfplaats.
  • Je bank zou ook kunnen besluiten je rekening op te zeggen op basis van de KYC-regels. Net als bij de zorgverzekering kan het lastig worden een betrouwbare bank te vinden (meestal buiten Europa) die jou een rekening wil geven. Hetzelfde geldt voor cryptobeurzen en brokers voor investeringen.
  • Je mag natuurlijk in Nederland zolang blijven als je wil, je bent immers Nederlander. Echter, als je meerdere maanden achter elkaar in Nederland verblijft en de belastingdienst komt daar achter, dan kan men toch weer proberen om van jou belasting te gaan innen. Het is dan ook aan te bevelen niet te lang achter elkaar in Nederland te zijn en in geen geval bijvoorbeeld een huurcontract te tekenen. De belastingdienst kan ook lastig doen als je kort na je afmelding toch opeens weer terug in Nederland bent. Om gedoe te vermijden zal je minstens een heel kalenderjaar afgemeld moeten zijn.

 

Ondanks dat het leven als eeuwige reiziger op het eerste gezicht aanlokkelijk lijkt, zitten er dus wel degelijk haken en ogen aan. De vrijheid komt altijd met een prijs. In dit geval zal je veel onderzoek moeten doen om zonder vaste woon- of verblijfplaats een bestaan op te tuigen. Hierbij zullen instanties proberen je met allerlei bureaucratie op te zadelen.  Ook zijn er andere zaken om op te letten. Zo zal je per jaar afwezigheid uit Nederland 2% van je latere AOW-uitkering kwijtraken (los van de vraag of deze er nog in de toekomst zal zijn). En wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer een klant jouw rekening van een ZZP-klus niet betaalt? Je kunt niet bij de plaatselijke justitie aankloppen voor hulp – jij woont er immers niet meer. Het is dus zeker niet voor iedereen weggelegd, maar desondanks nuttig om er in ieder geval kennis van te nemen.

 

Meld je aan voor de nieuwsbrief